The Smart-series (TallKing Results) – II

Senioren vinden digitalisering van de overheid te snel gaan. Groep ouderen (65+) zonder internet in 2015: 692.270.(Bron: CBS)
Astrid Oosenbrug (PvdA) stelt vragen aan Ronald Plasterk.




Minister Plasterk schrijft naar aanleiding van Kamervragen dat veel overheidsorganisaties digitale dienstverlening hebben toegevoegd aan de traditionele vormen van dienstverlening en dat zij ‘die kanalen nog geruime tijd zullen blijven gebruiken.’

In werkelijkheid is de digitalisering van de centrale overheid op volle toeren. In het bedrijfsleven is deze slag al eerder gemaakt. Daar zagen we dat steeds meer mogelijkheden om analoog zaken te regelen afvielen omdat de primaire processen in deze fase anders werden ingericht. Het “analoog houden” wordt daarmee veel te kostbaar. Er zijn geen redenen aan te nemen dat dit proces bij overheidsorganisaties anders zal verlopen.


Daarnaast is het maar de vraag of het “probleem van de niet-digivaardigen” daadwerkelijk een uitstervende uitdaging is. De cijfers wijzen uit dat het aantal ouderen (65+) zonder internettoegang slinkt. Het CBS becijferde een daling van 1,2 miljoen personen in 2013 tot nog maar 692.270 in 2015. Het einde lijkt daarmee in zicht.

hands-545394_640

Toch speelt er een heel ander, blijvend probleem. Digitalisering opent nieuwe wegen om zaken te regelen, dus worden processen aangepast en zonder twijfel ook echt verbeterd. Diensten worden steeds slimmer en ook klantgerichter, denk aan een overheidsloket dat 7×24 uur bereikbaar is. De toegang tot deze digitale wereld wordt echter niet uitsluitend bepaald door een internetverbinding. Het vermogen om de juiste informatie te vinden, vragen te beantwoorden en uitleg te interpreteren spelen een enorme rol. Naarmate men ouder wordt, geven deze zaken aantoonbaar problemen. Onderzoek onder digivaardige ouderen geeft aan dat bijna driekwart van deze groep in de toekomst problemen verwacht door het wegvallen van analoge of reeds bekende digitale ondersteuning bij overheidsdiensten. (bron: Unie KBO) En onze groep ouderen wordt jaarlijks groter en gemiddeld nog veel ouder dan ze nu is!

Het kamerlid kan de minister vragen, doch “Op de vraag of analoge alternatieven voor minder digitaal vaardige burgers permanent beschikbaar blijven, kon Plasterk geen antwoord geven, omdat het aan de overheidsorganisaties zelf is hoe zij daar mee omgaan.” schrijft Sjoerd Hartholt op 24 mrt 2016 in Binnenlandsbestuur.
Het verdwijnen van de blauwe enveloppe laat al exemplarisch zien dat de analoge ondersteuning sneller zal verdwijnen dan gewenst.

Ronald Plasterk zal zelf waarschijnlijk tot de eerste generatie gaan horen die dit probleem aan den lijve zal ondervinden. Wie gaat in de toekomst de groep ouderen ondersteunen? De centrale overheid laat alles los en speelt de bal door naar de lokale overheden. Die zullen zich steeds zelfstandiger moeten gaan opstellen om deze problematiek het hoofd te bieden. Of wordt ook hier de niet altijd beschikbare mantelzorger als pion naar voren geschoven?

Ouder worden is een natuurlijke zaak. Iets wat de meesten van ons zullen beleven. Maar daarmee komen ook de hierboven beschreven beperkingen. Wie verzekert jou en mij van ondersteuning? Wie is die Smart Mantelzorger? Welke oplossing werkt?

Lees meer in The Smart-series (TallKing Results)